O sen olsan bari!

Gambiya’ya giden var mı aramızda ? Bu küçücük Batı Afrika ülkesinin adını duyan ?

Peki sözlü tarihle ilgilenen? Masalcı dedelerle, kabilelerin tarih ve geleneklerini nesilden nesile anlatan halk ozanlarıyla arası iyi olan ?
Masal, şarkı, şiir, dans gibi mükemmel yollarla tarihi nesilden nesile aktaran kahramanlara Batı Afrika ülkelerinde griot deniliyor.
Beş büyük griot ailesi var, Sona Jobarteh bu ailelerden birine mensup.

Yani onu dinlerken gözlerinizi kapatın ve tüm kabilenin ortasında bu şarkıları söyleyerek ve gora çalarak size efsaneler anlatan bir kız düşünün. Afrika ve masalları içinize başka ışıldayacak öyle yapınca. (Her şarkının kalitesi gözünüzü kapatıp dinleyince sizi götürdüğü yerle ölçülebilir.)

Her insanın dünyaya bir vazife ile gönderildiğini düşünürüm. Onu yaptıktan sonra huzurla kapatabiliriz gözlerimizi dünyaya.
Ben Gambiya olsaydım dünyaya Sona gibi bir değer kazandırdığım için rahat olabilirdi içim.

Sona Jobarteh öyle bir yetenek. Dünyada korayı, çalması bile ayrıcalık isteyen bu efsanevi müzik aletini, ilk çalan kadın. Hem de daha üç yaşındayken! O kadar ki dört yaşında sahne alıyor. Hayır Gambiya’da kabilesinin arasında değil. Londra’da. Kraliyet müzik okulunda okuyor sonra, ayrıca SOAS mezunu. Daha sayayım mı ?

Yedi ceddinin yeteneklerini kendinde topladığından mı bilinmez, Sona aşıyor tüm sınırları. Sınır koyulmaz biri. Hemen her müzik aletini inanılmaz bir ustalıkla çalıyor ama yetmiyor, yeni müzik aletleri icat ediyor. Jazz, Hip hop hiç ilgi alanına girmiyor, geleneksel müzikler üzerinde deneysel çalışıyor. Gambiya’da müzik okulu açtı daha yeni!

Ben Sona’yı dinleyesim gelince genelde seçim yapamam ve konser kayıtlarını açar dinlerim. Şarkılarının hepsi birbirinden güzel. Birbirinden anlamlı sözleri. 
Aşağıdaki klibi Gambiya’nın 50. bağımsızlık yıl dönümü için yaptı. Sadece Gambiya’nın değil tüm Afrika’nın kültüründen parçalar barındırdığı için bunu seçip koydum buraya.

Şimdi böyle her gece yazınca daha bir net çıkıyor ortaya. Öylece dinleyiverdiğimiz her müzik, her müzisyen, her müzik aleti aslında arkasında nasıl bir emek, nasıl bir derun barındırıyor. Nasıl özel…

Böyle düşününce dilimizden düşmeyen şarkılar, “Düşmüyorsun dilimden / Olan olmuş zaten/ O sen olsan bari…” ler ne çok acıtıyor içimi.

 

Add Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *